Wanneer wel of geen gram-preparaat bij urinekweek aanvragen?

In de huisartsenpraktijk worden urineweginfecties (UWI) meestal goed opgespoord met urinetest strips. Deze strips meten onder andere leukocyten, nitriet, bloed en eiwit in de urine. In combinatie met het klinisch beeld geeft dit vaak voldoende aanwijzingen voor de aanwezigheid van een UWI. In die gevallen is een gram-preparaat niet van toegevoegde waarde.

Wanneer is een gram-preparaat wél zinvol? 
Een gram-preparaat van de urine kan wél waardevol zijn in de volgende situaties:

• Als de huisarts de betrouwbaarheid van de urinetest strips niet vertrouwt. (Het beoordelen van een urinestrip is erg persoonsafhankelijk)
• Als het klinisch beeld niet goed te beoordelen is, zoals bij:
  - Patiënten met een dwarslaesie
  - Mensen met dementie of mentale retardatie
  - Kleine kinderen die hun klachten nog niet kunnen verwoorden

Waarom is terughoudendheid belangrijk? 

Het maken van een gram-preparaat is een bewerkelijk proces dat veel tijd kost van de analisten. Daarnaast is de uitslag meestal te laat beschikbaar om nog invloed te hebben op de beslissing om wel of geen antibiotica te starten.

Zelf bloed afnemende praktijken

Een vriendelijk verzoek wanneer je zelf bloed afneemt op de praktijk: let er op dat je ZA (zelf afnemende) en je initialen duidelijk op het aanvraagformulier zet. Het blijkt dat deze gegevens regelmatig ontbreken of onvolledig zijn. Dit leidt tot veel extra uitzoekwerk en vertraging tijdens de pre-analytische fase.

Vraag uit de praktijk

Hoe kritisch is de bewaartemperatuur van lichaamsmateriaal?

De meeste afgenomen materialen moeten gekoeld bewaard worden om bacteriegroei te voorkomen. De koelkasten bij Certe staan ingesteld op 7°C, met een acceptabele marge van ±3°C.

Vooral bij urine is een stabiele temperatuur belangrijk. Omdat daar een kiemgetal wordt bepaald, kan bacteriegroei in een te warme koelkast tot een foutief verhoogd kiemgetal leiden. Dit kan onterecht de diagnose urineweginfectie tot gevolg hebben.

Kortom: ja, temperatuur is relevant, met name bij materialen waarbij bacteriegroei invloed heeft op de uitslag. Kijk voor de juiste bewaarcondities in het overzicht op de website: Bestellen van verzendmateriaal en formulieren › Certe